تاریخچه ی مهندسی شیمی

تاریخچه ی مهندسی شیمی

تاریخچه مهندسی شیمی

مقدمه

شکل گیری یک رشته جدید در علوم مهندسی را نمیتوان به زمان خاص یا افراد مشخص نسبت داد. بلکه مجموعه ای از عوامل اجتماعی،سیاسی،اقتصادی و … میتوانند ضرورت به وجود آمدن یک رشته جدید را شکل دهند.

مهندسی شیمی

مهندسی شیمی، اصطلاحی که اواخر قرن نوزدهم میلادی، از دل مجموعه اعمال و فرایندهایی بیرون آمد که به آنها عنوان شیمی صنعتی می دهند.  

قبل از انقلاب صنعتی، مواد و محصولات شیمیایی نسبتا ساده آن دوره مانند صابون  طی فرایند دسته بندی ، تولید و تهیه می شدند.این فرایند توسط کارگران شکل می گرفت و در آنها افراد با اعمال تغییراتی روی مواد اولیه در طول یک مدت زمان معین محصولات مورد نظر را تولید میکردند.

با گذشت زمان و افزایش جمعیت و به دنبال آن افزایش تقاضا، برای تولید انبوه کالا ها و توسعه فرآیند تولید ، خط تولید های مداوم و پیوسته شکل گرفتند و این رویداد ، شروعی برای مهندسی شیمی شد.

در واقع با انقلاب صنعتی ، تقاضا به شدت افزایش یافت و این مسئله دو فاکتور مهم را ایجاد میکرد:

  1. فرایند تولید بایستی در کارایی، از نظر کیفیت و کمیت پیشرفته تر میشد.
  2. بایستی جایگزینی برای تولید محصولات با روش دسته بندی به وجود می آمد تا فرایند تولید مداوم باشد.

از اوایل دهه 1800 میلادی، صنایع شیمیایی  مورد مطالعه قرار گرفته بود و از نظر مهندسان فهمیدن چگونگی انجام فرایند های شیمیایی ، فعالیتی کاملا حرفه ای به حساب می آمد و کم کم عدم وجود یک لینک بین شیمیدان ها و مهندسان احساس می شد. در آخر دو اتفاق مهم به رویش رشته ی نوین مهندسی شیمی سرعت بخشید:

  1. انتشار یک کتاب با عنوان Chemical Technology توسط 3 شیمیدان در سال 1848 میلادی; این کتاب به طور رسمی در دانشگاه های بریتانیا تدریس و مورد مطالعه قرار گرفت.
  2. سخنرانی George E.Davis  در دانشگاه MIT(1887) که حول مفهموم “عملیات واحد” بود.

از سال 1888 به بعد،شیمیدان ها و مهندسان در MIT  به روند توسعه این رشته ارائه درس هایی مرتبط با آن،کمک کردند. هدف اصلی آنها جایگزین کردن روش های سیستماتیک به جای تجربه گرایی بود، و همچنین معتقد بودند پایه و اساس این ادقام همان شیمی-فیزیک است که در آلمان تدریس میشد و تلاششان در جهت جدا کردن این دو نبود.

به جدول زیر توجه بفرمایید:

 

رشته کارشناسی

تخصص

دانشگاه

Lewis.M. Norton

شیمی

شیمی آلی

گوتنیگن1879

William.H. Walker

شیمی

شیمی فیزیک

گوتینگن 1892

Warren.K. Lewis

مهندسی شیمی

شیمی فیزیک

برسلاو 1908

W.H. McAdams

شیمی

مهندسی شیمی

ام.آی.تی 1917

T.M. Sherwood

مهندسی شیمی

مهندسی شیمی

ام.آی.تی 1929

E.R. Gilliland

مهندسی شیمی

مهندسی شیمی

ام.آی.تی 1933

همان طور که از جدول متوجه می شویم، اولین تلاش ها برای مستقل شدن رشته مهندسی شیمی توسط دانشمندان و مهندسان در M.I.T آمریکا رخ داد.

در اين ميان نبايستي تاثير كشور دانمارك را ناديده بگيريم، اين كشور براي اولين بار در سال 1895 از طريق دانشگاه فني كپنهاگ دانشجويان را با عنوان مهندسان شيمي به دنياي علم و فناوري و صنعت،شناساند. سپس انستيتوي صنعتي سنت پترزبورگ كه اكنون يك دانشگاه فني است، يك كرسي براي فرايندها و تجهيزات صنايع شيميايي ايجاد كرد. بعد از مدت كوتاهي،يك كرسي مشابه در انستيتوي دانشكده فني عالي مسكو شكل گرفت.

در انگلستان كه به عنوان يك كشور پيشرو در فن آوري صنعتي ياد مي شد، آموزش مهندسي شيمي در دانشكده سلطنتي علوم و تكنولوژي در سال 1911 آغاز گرديد. درسال 1923 دانشگاه لندن نيز از ساير مراكز پيروري كرد و انجمن مهندسان شيمي بريتانيا تشكيل شد.

در آلمان طي جنگ جهاني اول براي اولين بار اين انديشه شكل گرفت كه با شعار “مهندسي مكانيك، همه كاره” نمي تواند راه حلي براي آينده باشد. شروع اين امر در سال 1918 با يك گروه متخصص براي طراحي تجهيزات صنايع شيميايي در انجمن شيمي دانان آلماني آغاز شد و به دنبال آن در سال 1926 انجمن آلماني طراحي تجهيزات شيميايي از انجمن سربرآورد.

در Karlsruhe Institute of Technology ترم زمستان سال 1928 تعدادي سخنراني توسط اميل كرچباوم درباره تجهيزات صنايع شيميايي براي مهندسان مكانيك ترتيب داد كه سبب ايجاد اولين انستيتوي مهندسي شيمي المان گرديد.

آلمان تا پايان جنگ جهاني دوم در توسعه مهندسي شيمي كند بود، در حالي كه در ساير كشور هاي صنعتي اين امر خيلي سريع پيش مي رفت.امروزه انستيتوهاي مهندسي شيمي تقريبا درتمام دانشگاه هاي مشهور آلمان وجود دارند. تعداد فارغ التحصيلان مهندسي شيمي نشان مي دهد كه آنان به دليل طبيعت بنياني و همگاني آنچه كه مي آموزند، نه فقط در صنايع شيميايي، بلكه در هر صنعتي خواهان دارند.

طي چندين دهه، عمليات واحد و اصول آنها از موضوع هاي اساسي اموزش بود.هم اكنون بر موضوعاتي كه به پيچيدگي فرآيندها مربوط است، از قبيل سنتز و آناليز فرايند، ديناميك سيستم، مهندسي كنترل و مهندسي اطلاعات بسيار تاكيد مي شود و اظهار نظرهاي علمي گسترده اي در مجلات مهم و در كنفرانس هاي ملي و بين المللي علمي در مورد اين موضوعات انجام مي شود.

خلاصه عوامل منتهي شده به تاسيس مهندسي شيمي:

1880

آموزش مهندسي شيمي در M.I.T شروع شد

1895

اولين مهندسان شيمي در دانشگاه فني كپنهاگ(DTU)

1908

تاسيس انجمن مهندسان شيمي آمريكا(AIChE)

1909

ايجاد كرسي فرآيندها و تجهيزات در صنايع شيميايي در انستيتو فني سنت پترزبورگ

1911

آموزش مهندسان شيمي در دانشگاه سلطنتي علوم و تكنولوژي لندن

1912

تاسيس رشته مستقل فرآيندها و تجهيزات صنايع شيميايي در دانشكده فني عالي مسكو

1918

تشكيل گروه متخصصان تجهيزات مهندسي شيمي در انجمن شيمي دانان آلمان

1920-1925

ايجاد كرسي مهندسي شيمي در 14 دانشگاه آمريكا

1921

تاسيس انستيتو مهندسي شيمي در لندن

1922

ايجاد اولين كرسي مهندسي شيمي در دانشگاه سلطنتي كيوتو

1923

آموزش مهندسان شيمي در دانشگاه لندن

1926

تاسيس انجمن آلماني طراحي تجهيزات صنايع شيميايي آلمان

1927

برپايي اولين كرسي مهندسي شيمي در پلي تكنيك سلطنتي ميلان

1928

تاسيس كرسي و انستيتوي طراحي تجهيزات صنايع شيميايي در دانشگاه فني كارلسروهه

 

گردآورنده : ملیحه واشقانی فراهانی

منابع:

  • ویکی پدیا دانشنامه ازاد
  • مجله آموزش مهندسی ایران
  • پیدایش آموزش مهندسی شیمی و تاریخچه تئوری های آن در جهان – ایرج گودرزنیا
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments